İRAN İSTİHBARAT TEŞKİLATI; MOIS

Dünyadaki istihbarat servislerinin esas işlevi, devletin karar verme mekanizması olan yürütme erkine istihbarî bilgi sağlamaktır. Ayrıca istihbarat servislerinin güvenlik açısından önem arz eden başka işlevleri de vardır. Başka bir deyişle istihbarat servislerinin temel işlevi; değerlendirilmiş olan bilgi ve verileri zamanında, hızlı ve doğru analizler şeklinde sunarak, ulusal güvenlik açısından devletin karar verme mekanizmasına yardımcı olmaktır. İstihbarat çalışmasının ilk katmandaki amacı devlet sisteminin ve ulusal güvenliğin istikrarını ve toprak bütünlüğünü korumak; ikinci katmandaki amacı ise devlet-ulus ilişkisini ve sosyal güvenliği teşvik edip, derinleştirmektir. İran, İslam Cumhuriyeti kurulduğu günden bu yana silahlı terör örgütlerinin istikrarsızlaştırıcı faaliyetlerine maruz kalmıştır. Bu yüzden de bu silahlı terör örgütlerinin (Halkın Mücahitleri Örgütü, Kürdistan Demokratı ve Komala gibi) oluşturduğu terörizm tehdidine karşı çıkmak, kuruluşundan bu yana İstihbarat Bakanlığı’nın en önemli işlevi olmuştur. İlk İran İstihbarat Bakanı Muhammed Muhammedi Reyşehri’den sonra, Haşimi Rafsancani hükümetinde Ali Fallahiyan, Muhammed Hatemi hükümetinde Kurban Ali Dorri Nacafabadi ile Ali Yunusi, Mahmud Ahmedinijad hükümetinde ise Kulam Hüseyin Muhsini Ejei ile Haydar Moslehi, Hasan Ruhani hükümetinde Mahmud Alevi İstihbarat Bakanlığı görevini yürüttü. Muhammed Muhammedi Reyşehri, Ali Fallahian, Ali Yunusi, Mustafa Purmuhammedi, Kulam Hüseyin Muhsini Ejei ve Ruhullah Hüseyiniyan da dahil olmak üzere birçok bakan ve üst düzey İstihbarat yetkilileri Hakkani Okulu’nun mezunlarıdır.[iii] İran İslam Cumhuriyeti İstihbarat Bakanlığı’nın Yapısı İran İslam Cumhuriyeti İstihbarat Bakanlığı’nda çalışanların, istihbarat memurlarının ve personellerin sayısına dair paylaşılan resmi bir istatistik yoktur. Ancak Ocak 2013’te ABD Savunma Bakanlığı, İran İslam Cumhuriyeti İstihbarat Bakanlığı hakkında, teşkilata bağlı yaklaşık 30.000 kişinin olduğunu belirten 64 sayfalık bir rapor yayınlamıştır. Bakanlığa bağlı istihbaratçılar İran medyasında “Çağın İmamının Anonim Askerleri”[4] olarak adlandırılmaktadır. İran İslam Cumhuriyeti İstihbarat Bakanlığı, İmam Bakır adı verilen özel okullara sahiptir. İran İstihbarat Bakanlığı altında 16 daire vardır: Güvenlik Casuslukla mücadele Yurt Dışı Koruma Sağlık Politik Stratejik çalışmalar ve ilişkiler Eğitim Araştırma Arşivler ve belgeler İşgücü İdari-Finansal Parlamenter Ekonomi Kültürel Teknoloji